1.การพัฒนาศักยภาพผู้นำ
1.1 สร้างความสัมพันธ์โดยเฉพาะไม่เป็นทางการ เช่น
1)หลังการประชุม
– อบรม ต้องจัดแจงเวลาให้สามารถพูดคุย
หารือเรื่องต่าง ๆ กับแกนนำต่อเพื่อสร้างความรู้สึกดี ๆ สู่ศรัทธาของผู้นำ
2)กำหนดเป้าหมายให้ชัดเจน
ต้องพบผู้นำให้ได้อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง ในพื้นที่เพื่อสร้างความสัมพันธ์
ติดตามงาน ให้คำปรึกษา ต่าง ๆ
1.2
ฝึกพูดที่สาธารณะ ผู้นำบางคนเป็นผู้เข้าร่วมกิจกรรมใหม่ ๆ
แต่มีความพร้อมในการร่วมกิจกรรมเพื่อส่วนรวม อาจไม่เคยพูดผ่านไมค์โครโฟน พัฒนากรต้องฝึก โดยครั้งแรกให้ฝึกแนะนำตัวเอง
ในที่ประชุมประจำเดือนของหมู่บ้าน จากนั้นค่อยๆ
จัดสถานการณ์/โอกาสให้พูดในเรื่องที่เขาถนัด ทำอยู่แล้ว ฝึกบ่อย ๆ และที่สำคัญต้องคอยติดชม
ให้คำแนะนำเพื่อให้สามารถผ่านไปได้ดี
2.การสร้างความรู้ความเข้าใจ
2.1 ประชุมสร้างความเข้าใจแก่ประชาชนในหมู่บ้านอย่างน้อยครัวเรือนละ 1 คน
อธิบายถึงสถานการณ์ปัจจุบันที่เกิดขึ้นที่ส่งผลกระทบต่อคนในชุมชน
และการดำเนินโครงการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ตามแนวทางกรมฯ
การได้รับการพัฒนาและสนับสนุนงบประมาณการฝึกอบรมต่าง ๆ สุดท้ายการวัดความสุขที่เพิ่มขึ้น
หลักการสำคัญในการทำความเข้าใจทั้ง 2 ครั้ง
คือการสื่อสารให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เข้าใจว่า “ หากร่วมดำเนินกิจกรรมดังกล่าว เขาจะได้อะไร
และ หากเขาไม่ร่วมโครงการ เขาจะต้องเสียอะไร “สิ่งนี้เป็นสิ่งสำคัญในการขับเคลื่อนกิจกรรมต่อ
ๆ มาเป็นอย่างยิ่ง
2.2
การสร้างแกนนำหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง เน้นการปรับทัศนคติ
การเรียนรู้จากมืออาชีพในการถ่ายทอด ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
รวมทั้งสภาพแวดล้อมการเรียนรู้
โดยจังหวัดพิษณุโลก ส่งแกนนำหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงไปอบรมเตรียมความพร้อมการดำเนินงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง
ที่ ศูนย์กสิกรรมธรรมชาติมาบเอื้อง จังหวัดชลบุรี ของอาจารย์วิวัฒน์ ศัลยกำธร
เนื่องจากเป็นศูนย์ฝึกอบรมฯ ที่สามารถปรับเปลี่ยนทัศนคติ
สร้างความเข้าใจการดำเนินชีวิตดัวยหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เป็นอย่างดี
ส่งผลให้การขับเคลื่อนงานกิจกรรมต่าง ๆ ที่สนับสนุนต่อมาและการพัฒนาตนเอง
เกิดความเข้าใจมากยิ่งขึ้น
2.3 การถ่ายทอดความรู้ที่ได้รับจากการเรียนรู้ ในเวทีที่ประชุมประจำเดือน
เมื่อแกนนำ
กลับจาก“อบรมแกนนำหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง” ให้นำความรู้ที่ได้รับมาแลกเปลี่ยนให้กับคนในหมู่บ้าน
โดยให้นำเสนอสิ่งที่ถูกใจมากที่สุด
กำหนดประเด็นให้ชัดเจนว่า เรื่องอะไร
อย่างไร ส่งผลให้ประชาชนในหมู่บ้านเกิดความสนใจและพร้อมให้ความร่วมมือกับการดำเนินกิจกรรมการพัฒนาหมู่บ้าน และเป็นการสร้างความภาคภูมิใจแก่ผู้นำเสนอและฝึกการกล้าแสดงออกในที่ประชุมของแกนนำ
ด้วย
3.การส่งเสริมครอบครัวพัฒนา
3.1
การคัดเลือกครอบครัวพัฒนา เป็นสิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งในการก้าวสู่ความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมชัดเจน
เห็นภาพการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในหมู่บ้าน นอกจากการคัดเลือกครอบครัวที่มีความพร้อม
สมัครใจ มีกิจกรรมที่เป็นต้นแบบ ประพฤติตนอยู่ในศีลธรรม มีจิตอาสา แล้ง
ต้องทำความเข้าใจถึงภารกิจที่ต้องดำเนินการให้ชัดเจน โดยเฉพาะการศึกษาเพิ่มเติม
การแบ่งปันความรู้ การขยายผลสู่ครอบครัวอื่น ๆ
3.2
การให้ครอบครัวพัฒนา มีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนที่ดำเนินการ ตั้งแต่คิด วางแผน
ดำเนินการ นำเสนอผล
จะทำให้เกิดความร่วมมือในการดำเนินกิจกรรม
และมีความรู้สึกเป็นเจ้าของกิจกรรมต่าง ๆ
3.3
การค้นหา ขยายผลครอบครัวพัฒนาในหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงให้เพิ่มขึ้นหรือครอบคลุมทั้งหมู่บ้าน
เป็นเรื่องที่ไม่ได้ทำได้ทุกครอบครัว
วิธีการหนึ่ง คือการให้รางวัลตอบแทนแก่ครอบครัวพัฒนาต้นแบบในการค้นหา
ชักชวนครัวเรือนอื่น ๆ มาร่วมเป็นครอบครัวพัฒนา
เช่นมอบหมาย 1 / 5-10 ครัวเรือน
ส่วนสิ่งของตอบแทน ประสาน/หารือกรรมการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตสนับสนุนทุนสาธารณะประโยชน์
จัดหาเป็นเมล็ดพันธุ์พืช สิ่งของจำเป็นเช่นน้ำยาเอนกประสงค์ ปุ๋ยน้ำชีวภาพ สารไล่แมลงเป็นต้น วิธีนี้สามารถขยายผลครอบครัวพัฒนามากกว่าปีละ
30 ครอบครัว
3.4
การกำหนดเป้าหมายในการขยายผลครอบครัวพัฒนา จะช่วยให้การส่งเสริมการดำเนินชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงเกิดการขยายผลสู่ครอบครัวอื่น
ๆ ได้มากยิ่งขึ้น โดยกำหนดให้ชัดเจนว่า
ครอบครัวพัฒนา 1 ครอบครัว มีเป้าหมายส่งเสริม
สร้างความรู้ความเข้าใจแก่ครอบครัวอื่น ๆ จำนวนเท่าใด
3.5 ยกย่อง เชิดชูเกียรติ แก่ครอบครัวพัฒนา เป็นสิ่งสำคัญอีกประการหนึ่ง
โดยการกำหนดให้ครอบครัวพัฒนา นำเสนอสิ่งที่ตนเองเข้าใจ และปฏิบัติ
ให้คนในชุมชนฟังในเวทีประชุมประจำเดือน
เล็ก ๆ น้อย ๆ เหล่านี้ สร้างความภูมิใจ และอยากที่จะทำสิ่งดี ๆ
อย่างต่อเนื่อง
3.6 ค้นหาวิทยากรในชุมชน
เพื่อแบ่งปันความรู้ ขยายผลการดำเนินวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงให้ มากขึ้น
การสร้างผู้ถ่ายทอดให้มากขึ้นจะช่วยให้การพัฒนาเร็วขึ้น ดังนั้น การสร้าง
ค้นหาจึงเป็นสิ่งจำเป็นอีกประการหนึ่ง
เมื่อค้นหาผู้รู้ได้แล้ว ต้องสร้างโอกาส
โดยให้โอกาสในการถ่ายทอดความรู้ในเวทีประชุมประจำเดือนของหมู่บ้าน
4.กิจกรรมสาธิตการดำเนินชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง
การวิเคราะห์ตนเอง โดยใช้ “โอ่งชีวิต”
จะช่วยให้เห็นภาพของแต่ละครอบครัว
ถึงสถานการณ์การดำเนินชีวิตของแต่ละครอบครัว
ภาระค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น
จะช่วยให้การกำหนดแผนพัฒนาตนเองชัดเจนมากยิ่งขึ้น
แล้วนำรู้รั่วของแต่ละครอบครัวมาวิเคราะห์เป็นภาพรวมของหมู่บ้าน จะได้สิ่งที่หมู่บ้านต้องพัฒนาร่วมกัน
เป็นกิจกรรมสาธิต ฯ
5.การติดตามผลการดำเนินงาน
5.1 แกนนำและเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน
ต้องติดตามผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะช่วงแรก ที่เข้าส่งเสริมกิจกรรมนี้ ต้องมีแผนการร่วมกิจกรรมชัดเจน เพื่อคอยให้กำลังใจ เป็นที่ปรึกษา จะสร้างความมั่นใจ ศรัทธาแก่ผู้นำ
และประชาชนได้เป็นอย่างดี
5.2
การนำเสนอผลความสำเร็จแต่ละกิจกรรม หรือผลงานของครอบครัวพัฒนา “ฟ้องด้วยภาพ”
โดยนำเสนอในเวทีประชุมประจำเดือน
จะช่วยให้ผู้ร่วมกิจกรรมเกิดความภาคภูมิใจ ในสิ่งที่ได้ลงมือปฏิบัติ
ส่งผลต่อความร่วมมือในครั้งต่อ ๆ ไป
6.การประชาสัมพันธ์การดำเนินงาน
6.1 นำเรื่องการดำเนินกิจกรรมต่าง
ๆ เข้าที่ประชุมประจำเดือนของหมู่บ้านทุกเดือน การชี้แจงผ่านหอกระจายข่าวทุกวัน
จะช่วยให้กระแสการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงเกิดความตื่นตัว
และให้ความร่วมมือมากยิ่งขึ้น
หน่วยงานสังเคราะห์องค์ความรู้ : สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดพิษณุโลก
